Groene aanslag en algen op de gevel: oorzaak, verwijderen en voorkomen

Een gevel die groen uitslaat, valt op, zeker op lichte pleister. Vaak is het onschuldiger dan het lijkt, maar het is wel een teken dat de gevel lang nat blijft. Hieronder lees je wat groene aanslag is, waarom de ene gevel sneller vergroent dan de andere, of het de gevel beschadigt, en hoe je algen verwijdert en voorkomt.

Wat is groene aanslag op een gevel precies?

Groene aanslag is een laag levende organismen, meestal algen, soms samen met cyanobacteriën, korstmossen of mos. Samen vormen ze vaak een biofilm op de steen of de pleister.

Historic Environment Scotland onderscheidt ze op zicht (Historic Environment Scotland). Algen vormen groene vlekken, films of strepen zonder duidelijke rand, en hebben vocht en vrij veel licht nodig. Cyanobacteriën lijken erop, maar groeien ook op plaatsen zonder direct zonlicht. Korstmossen zijn korsten of bladachtige vormen met een scherpe rand die traag groeien. Mos groeit als kleine plukjes, vooral in barsten, voegen en op natte hellingen zoals daken.

Waarom vergroent de ene gevel sneller dan de andere?

Omdat algen en mos vocht nodig hebben. Een gevel die lang nat blijft, door zijn ligging, zijn materiaal of een gebrek aan het gebouw, vergroent sneller.

Ruwe, poreuze materialen. Volgens Historic Environment Scotland hechten organismen beter op ruwe, poreuze oppervlakken, omdat die vocht vasthouden. Harde, weinig poreuze steen zoals graniet is meestal beter bestand.

Gebreken aan het gebouw. Verstopte goten, beschadigd voegwerk en andere problemen met de afwatering houden het metselwerk nat. Historic Environment Scotland wijst erop dat een verstopte goot het vochtgehalte zo kan verhogen dat algen of mos zich vestigen op plaatsen waar ze anders niet zouden groeien.

Beschutting door beplanting. Bomen en struiken dicht bij de gevel houden zon en wind weg, zodat de gevel trager opdroogt.

Buitenisolatie met pleister (ETICS). Een goed geïsoleerde gevel verliest minder warmte van binnenuit. Fraunhofer IBP legt uit dat de kans op condens aan de buitenkant daardoor stijgt, omdat het oppervlak 's nachts afkoelt door warmtestraling, en dat een vochtfilm op het oppervlak voor micro-organismen genoeg is om te beginnen groeien (Fraunhofer IBP). Buildwise schrijft dat biologische vervuiling op ETICS-gevelpleisters soms al kort na de plaatsing opduikt, meestal algen, cyanobacteriën of schimmels, en dat de lichte kleur van de pleister ze extra zichtbaar maakt (Buildwise).

Beschadigt groene aanslag de gevel?

Meestal niet. Volgens Historic Environment Scotland is de meeste groei op metselwerk onschadelijk en vooral een kwestie van uitzicht, maar sommige soorten kunnen wel vocht vasthouden of de steen aantasten.

Algen blijven doorgaans aan het oppervlak, al maken sommige soorten slijm dat bij nat en droog uitzet en krimpt, waardoor de steen kan afschilferen. Mos houdt veel water vast en kan de gevel zo lang nat houden dat de steen sneller verweert. Houtige planten kunnen voegen openduwen en stenen losmaken. Belangrijker nog: veel groei wijst vaak op een ander probleem, zoals een goot die niet goed werkt of beschadigd voegwerk.

Hoe kun je algen van een gevel verwijderen?

Zo zacht als het kan: droog borstelen en spoelen met lage druk, of een product dat bij de ondergrond past en daarna een grondige spoeling. Test elke methode eerst op een kleine plek.

Historic Environment Scotland raadt aan de aanslag bij droog weer licht los te schrapen of te borstelen met natuurlijke haren, en daarna voorzichtig af te spoelen. Staalborstels beschadigen de steen. De National Park Service noemt spoelen met water onder lage druk en schrobben met een borstel van natuurlijke of synthetische haren een methode die goed kan werken als je ze regelmatig herhaalt (National Park Service).

Voor ETICS-pleister hangt de aanpak volgens Buildwise af van de kleur en het uitzicht van de vervuiling: bij groene aanslag volstaat vaak een (bio)chemisch behandelingsproduct, donkere vervuiling vraagt meestal eerst een reiniging met water onder druk (Buildwise). Enzymatische producten breken organisch vuil af; hoe dat werkt, lees je in enzymatische gevelreiniging. Hoe een product inwerkt en je nadien zacht spoelt, staat in wat is softwash.

Een product dat algen of mos doodt, is een biocide. Volgens de Europese Commissie mag een biocide alleen op de markt gebracht of gebruikt worden als het goedgekeurde werkzame stoffen bevat en zelf is toegelaten (Europese Commissie). De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed wijst erop dat de afgestorven resten daarna met water verwijderd moeten worden (Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed). Javel raden erfgoedinstanties af, onder meer omdat het zouten in de steen kan achterlaten; waarom precies, lees je in gevel reinigen met javel.

Hoe voorkom je groene aanslag op de gevel?

Door de gevel droger te houden. Wie de oorzaak van het vocht aanpakt, beperkt nieuwe groei, en volgens Historic Environment Scotland kan de bestaande groei dan zelfs vanzelf afsterven.

Laat goten, afvoeren en voegwerk nakijken, en herstel wat lekt of loszit. Snoei bomen en struiken die de gevel beschutten, zodat die sneller opdroogt. Plan daarnaast een regelmatige reiniging: de National Park Service noemt geplande reiniging met water onder lage druk en een borstel met natuurlijke of synthetische haren de manier waarop biologische groei traditioneel onder controle blijft.

Over waterafstotende behandelingen zijn de bronnen voorzichtig. De National Park Service raadt een waterafstotende coating op historisch metselwerk niet aan als middel tegen biologische groei, en schrijft dat sommige coatings die groei zelfs kunnen bevorderen. De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed noemt de risico's van hydrofoberen bij historische gebouwen erg groot en raadt het bij monumenten in de meeste gevallen af. Voor andere gevels hangt het af van de ondergrond en het product; laat je daarover adviseren voor je beslist.

Veelgestelde vragen